Coğrafi Veri İzinlerinde Yeni Dönem: Yeni Yönetmelik Neleri Değiştiriyor?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği (“Yönetmelik”), 14 Ekim 2026 tarihli ve 33400 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik, 10 Şubat 2021 tarihli eski Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği ile Coğrafi Veri Lisans Yönetmeliği’ni yürürlükten kaldırmış ve kuralları tek bir metinde birleştirmiştir.
Esaslı Olarak Ne Değişti?
• Tek sistem: Kaldırılan düzenlemede “lisans” ve “izin” olmak üzere iki ayrı prosedür yer almaktaydı. Yeni düzenlemede tek bir izin prosedürü bulunmaktadır ve “coğrafi veri izni” olarak adlandırılmıştır. Alınmış lisans ve izinler süreleri bitene kadar geçerlidir; süre dolunca yeni sisteme göre başvuru yapılması gerekecektir.
• Kapsam netleşti: Kaldırılan düzenlemede ‘’birden fazla konum bilgisi içeren her veri” gibi çok geniş bir ölçüt bulunmaktaydı. Bu sebeple coğrafi veri bulunduran her gerçek ve tüzel kişinin izin alması gerektiği yönünde bir sonuç çıkmaktaydı. Ancak yeni düzenleme ile izne tabi verinin tanımı netleştirilmiştir. İzne tabi olan veriler, Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi’ndeki verilerdir. Bu matris; adres, bina, yol, parsel, ulaşım ağı ve benzeri coğrafi veri temalarını ve bunlardan sorumlu kamu kurumlarını gösteren resmî listedir.
• Ticari faaliyet ölçütü: Veriyi tutmak yeterli değildir, ticari faaliyet konu edilmesi gerekmektedir. İzin yükümlülüğü, verinin toplanması, üretilmesi, paylaşılması veya satılmasına yönelik ticari faaliyetlere bağlanmıştır.
• Daha uzun izin: İzin süresi 1 yıl yerine 1 ile 5 yıl arasında belirlenebilmektedir; süre uzatma kaldırılmıştır.
• Yeni muafiyetler ve kademeli yaptırımlar getirilmiştir.
Kimler Kapsamda?
Gerçek kişiler, tüzel kişiler ve diğer özel hukuk tüzel kişileri ile yabancı gerçek ve tüzel kişiler kapsamdadır. Kamu tüzel kişileri izin yükümlüleri arasında sayılmamaktadır; ancak kamuya hizmet veren özel gerçek veya tüzel kişiler kapsamdadır. Örneğin drone ile harita üretip satan bir şirket, belediye ihalesiyle kent haritası hazırlayan bir firma veya Türkiye’de navigasyon hizmeti veren yabancı bir şirket izin almalıdır.
Kimlerin İzin Alması veya Bedel Ödemesi Gerekmez?
Fatura kesmek amacıyla adres bilgilerinin talep edilmesi durumunda izin alınmasına gerek yoktur. Aynı şekilde, işletmelerin kendi merkez, şube ve acentelerine ait konum bilgilerini internet sitelerinde veya sosyal medya hesaplarında paylaşmaları da izin zorunluluğu kapsamında değildir.
EPDK tarafından dağıtım lisansı verilen elektrik ve doğal gaz şirketlerinin lisans kapsamındaki faaliyetleri için izin ve bedel gerekmez; ancak sisteme kayıt yaptırılması şarttır. Kamu kurumları için yürütülen işlerde izin alınması gerekirken herhangi bir bedel ödenmez. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ile şirketlerin, ticari faaliyete başladıkları ilk yılda da ilgili izni almaları zorunludur. Ancak söz konusu yıl için izin bedeli ödeme yükümlülükleri bulunmamaktadır.
Şube ve acenteler bakımından ise ayrıca izin alınmasına gerek olmayıp merkez tarafından tek bir izin alınması yeterlidir.
“Ticari Faaliyet” Kavramı Neden Önemli?
Yeni Yönetmelikte izin yükümlülüğü, coğrafi verinin toplanması, üretilmesi, paylaşılması veya satılmasına yönelik “ticari faaliyetler” için öngörülmüştür. Yönetmelik izni ticari faaliyetlere bağlamış, ancak “ticari faaliyet” i tanımlamamıştır. Bu nedenle kavram iki yönde yorumlanabilir: Dar yoruma göre yalnızca verinin satıldığı veya gelir elde etmek amacıyla paylaşıldığı durumlar kapsamdadır. Geniş yoruma göre ise bir şirketin kendi işi için topladığı veriler de ticari faaliyetin parçası sayılabilir.
Başvuru ve Yükümlülükler
Başvuru, faaliyete başlamadan önce Bakanlığın elektronik sistemi üzerinden yapılır. Bakanlık 30 gün içinde karar verir, bedel 15 gün içinde ödenir. Bildirimler UETS üzerinden yapılır. İzin bedeli ciroya, çalışma alanına ve izin süresine göre hesaplanır. İzin sahipleri yılda bir faaliyet raporu vermeli, afet ve acil durumlarda Bakanlık isterse verileri bedelsiz paylaşmalı ve değişiklikleri 15 gün içinde bildirmelidir.
İzin Alınmazsa Ne Olur?
Bakanlık izinsiz faaliyet tespit ederse önce başvuru için 15 gün süre verir. Başvuru yapılmazsa Türk kişi ve şirketlere bir yıllık en yüksek izin bedeli, yabancılara ise bir yıllık izin bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. Ceza süresinde ödenirse %25 indirim yapılır; Bakanlığa itiraz ve ardından idare mahkemesine başvuru mümkündür.
Ceza ödense bile izin alınması gerekir. 60 gün içinde başvuru yapılmazsa sonraki izin bedeli iki katı uygulanır. İzin sahiplerinin yükümlülüklere uymaması halinde izin askıya alınabilir veya iptal edilebilir; iptalde ödenen bedel iade edilmez.
Sonuç
Yeni Yönetmelik, coğrafi veri alanındaki dağınık yapıyı tek bir metinde toplayarak sistemi sadeleştirmiş; kapsamı Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi ve ticari faaliyet ölçütü üzerinden yeniden çizmiş; bazı muafiyet ve kolaylıklar getirmiş ve yaptırımları kademeli hale getirmiştir.
Bu çerçevede, ilgili kişilerin özellikle şu hususlara dikkat etmesini tavsiye ederiz:
• Yürüttükleri faaliyetin Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi’ndeki bir veriyle ilgili olup olmadığını ve ticari nitelik taşıyıp taşımadığını değerlendirmeleri,
• Muafiyetlerden veya bedelsiz izin imkânından yararlanıp yararlanamayacaklarını ve bu imkânların sınırlarını kontrol etmeleri,
• Mevcut lisans veya izin belgelerinin bitiş tarihlerini takip ederek yeni sisteme göre zamanında başvuru yapmaları,
• Yıllık raporlama, metaveri yükleme ve afet durumunda veri paylaşımı yükümlülüklerine hazırlık yapmaları,
• Kamu kurumları için üretilen verileri ticari amaçla kullanmadan önce izin bedeli yükümlülüğünü değerlendirmeleri,
• Bir tespit veya tebligat halinde 15 günlük başvuru süresini kaçırmamaları.
Yönetmelik’in tamamına bu link üzerinden erişebilirsiniz. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/10/20261014-1.htm